1. Cơ chế gây độc thận trong hóa trị ung thư phổi

• Tổn thương ống thận cấp (Acute Tubular Necrosis): Nồng độ Cisplatin tự do cô đặc trong lòng ống thận gây độc trực tiếp lên biểu mô, làm hoại tử tế bào và suy giảm mức lọc cầu thận.
• Tích tụ độc tố toàn thân: Khi chức năng lọc suy giảm, các chất chuyển hóa ứ đọng kích thích trung tâm nôn ở sàn não thất bốn, làm nặng thêm cảm giác buồn nôn, mệt lả và táo bón.
• Hoãn chu kỳ điều trị: Tổn thương thận khiến chỉ số Creatinine máu tăng vọt, buộc bác sĩ phải giảm liều hoặc tạm dừng đợt truyền tiếp theo.

2. Nhu cầu dịch theo từng phác đồ và cách đo lường

• Mục tiêu chung: Đạt 2.0 đến 2.5 lít dịch/ngày (bao gồm nước lọc, nước canh loãng, súp).
• Phác đồ có Cisplatin (hoặc Carboplatin liều cao): Nhu cầu tăng lên 2.8 đến 3.0 lít dịch/ngày. Tại bệnh viện, bệnh nhân thường được truyền tĩnh mạch tích cực (Hydration therapy) trước và sau khi truyền hóa chất; khi về nhà, người bệnh cần tiếp tục uống bù đủ lượng dịch này.
• Bệnh nhân có bệnh nền: Người có tiền sử suy tim hoặc suy thận mạn tính bắt buộc phải tuân theo hạn mức dịch cụ thể do bác sĩ điều trị chỉ định riêng, tuyệt đối không tự ý áp dụng mức 2.5–3.0 lít.

Đánh giá hiệu quả qua lượng và màu sắc nước tiểu

3. Thời điểm vàng để bù nước

1. 24 giờ trước khi truyền: Bắt đầu nâng dần lượng dịch để tối ưu hóa lưu lượng tưới máu thận.
2. Trong ngày truyền: Phối hợp chặt chẽ giữa dịch truyền tĩnh mạch tại buồng bệnh và nước uống rải rác từng ngụm nhỏ.
3. Ít nhất 48 – 72 giờ sau truyền: Giai đoạn tế bào thoái giáng và đào thải thuốc đạt đỉnh; cần kiên trì uống đủ lượng dịch mục tiêu mỗi ngày.

4. Lựa chọn nguồn dịch và kỹ thuật uống an toàn

• Kỹ thuật ngụm nhỏ ngắt quãng: Cứ 15–30 phút nhấp vài ngụm nước ấm (35–40°C). Tránh uống một lúc 200–300 ml vì làm căng giãn dạ dày, kích hoạt phản xạ nôn và gây đầy trướng bụng.
• Chỉ định về dung dịch bù điện giải (Oresol): Chỉ dùng khi có chỉ định hoặc hướng dẫn của nhân viên y tế trong trường hợp mất nước do tiêu chảy hoặc nôn ói. Pha đúng tỷ lệ thể tích nước in trên bao bì. Nếu tình trạng nôn hoặc tiêu chảy kéo dài trên 24 giờ, phải đến cơ sở y tế để được truyền bù dịch, không tự ý uống Oresol kéo dài.
• Cảnh báo về nước dừa tươi: Nước dừa chứa hàm lượng ion Kali ($K^+$) rất cao. Ở bệnh nhân hóa trị có nguy cơ suy giảm chức năng thận, uống nhiều nước dừa có thể dẫn đến tăng kali máu – một rối loạn điện giải nguy hiểm gây loạn nhịp tim. Chỉ sử dụng nước dừa khi có sự đồng ý của bác sĩ điều trị.
• Kiểm soát đồ uống chứa caffeine và cồn:
  
  
  • Rượu, bia: Tuyệt đối tránh do độc tính trên gan, tủy xương và tương tác chuyển hóa thuốc.
  • Trà đặc, cà phê đậm: Nên tránh vì kích thích niêm mạc dạ dày và gây lợi tiểu nhẹ làm mất nước. Nếu người bệnh có thói quen lâu năm, có thể dùng tối đa 1 tách nhỏ (khoảng 240 ml) loại pha thật loãng vào buổi sáng, với điều kiện không bị trào ngược hay mất ngủ.

5. Dấu hiệu quá tải dịch và biến chứng cần đi khám ngay

• Tăng cân nhanh: Tăng từ 1.5 kg trở lên trong vòng 24 đến 48 giờ (đây là dấu hiệu ứ dịch, không phải tăng cơ hay mỡ).
• Phù ngoại biên: Sưng phù mu bàn chân, mắt cá chân hoặc nặng mí mắt rõ rệt vào buổi sáng.
• Suy hô hấp: Khó thở tăng dần khi nằm đầu bằng, cảm giác hụt hơi khi nói chuyện hoặc phải kê cao gối khi ngủ.
• Lượng nước tiểu giảm thấp: Đi tiểu dưới 500 ml/ngày dù vẫn uống đủ nước.